Δικτατορία - Πολυτεχνείο - Κύπρος

Συμπληρώνονται εφέτος 34 χρόνια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Το Πολυτεχνείο θεωρείται σήμερα ως η απαρχή της μεταπολιτεύσεως και μία ολόκληρη μυθολογία συνοδεύει κάθε ιστορική και πολιτική αναφορά σε αυτό.

Όπως έχει χιλιοειπωθεί σε πολλά άρθρα, κανάλια, βιβλία, περιοδικά…, στις 21 Απριλίου του 1967 και ενώ είχαν προκηρυχθεί εκλογές για τις 28 Μαϊου, αξιωματικοί του στρατού, υπό την ηγεσία του συνταγματάρχη Γεωργίου Παπαδόπουλου, και συμμετοχή του ταξίαρχου Στυλιανού Παττακού και του συνταγματάρχη Νικόλαου Μακαρέζου κατέλαβαν την εξουσία με πραξικόπημα.

Έχοντας εξασφαλίσει περίπου 100 τεθωρακισμένα στην περιοχή της πρωτεύουσας, οι πραξικοπηματίες κινήθηκαν τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου και κατέλαβαν αρχικά το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Στη συνέχεια έβαλαν σε εφαρμογή το σχέδιο έκτακτης ανάγκης του ΝΑΤΟ με κωδικό Σχέδιο Προμηθεύς, με αποτέλεσμα να κινητοποιηθούν όλες οι στρατιωτικές μονάδες της Αττικής. Το συγκεκριμένο σχέδιο προορίζονταν για την αναγκαστική ανάληψη εξουσίας από το στρατό με σκοπό την εξουδετέρωση κομμουνιστικής εξέγερσης, σε περίπτωση που εισέβαλλαν στην Ελλάδα δυνάμεις του Σοβιετικού Στρατού…

Ακολουθούν πολλές εξεγέρσεις από τον ελληνικό λαό, μέσα από σωματεία, συνεταιρισμούς, μέσα από τα πανεπιστήμια και τους φοιτητές, τους νέους, οι οποίοι δεν αντέχουν την καταπίεση και θέλουν να κάνουν αγώνες για την ελευθερία, την αξιοκρατία, την ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ.

Το (πολυτραγουδισμένο) Πολυτεχνείο λοιπόν, δεν «έριξε την χούντα», αλλά τον Παπαδόπουλο και την δρομολογημένη προσπάθεια εκδημοκρατισμού της χώρας, με την αναρρίχηση του Σπύρου Μαρκεζίνη ως πρωθυπουργού και την προκήρυξη εκλογών. Το αν αυτός ο εκδημοκρατισμός θα ήταν πραγματικός ή οι στρατιωτικοί θα έλεγχαν την εξουσία όπως έγινε στην Τουρκία, δεν θα το μάθουμε ποτέ...

Την δικτατορία την έριξε η προδοσία της Κύπρου. Προδοσία που ξεκίνησε με την πρωτοφανή ανικανότητα των στρατιωτικών στον Αττίλα 1 και συνεχίσθηκε με το «η Κύπρος είναι μακριά» του Κων. Καραμανλή τον Αύγουστο του 1974. Το Πολυτεχνείο λοιπόν έπαιξε, αθέλητα προφανώς, κεντρικό ρόλο στην άνοδο του Ιωαννίδη στην εξουσία. Η Χούντα λοιπόν κατέρρευσε στις 24 Ιουλίου του 1974 κάτω από το βάρος της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο. Η εισβολή στη Κύπρο η οποία πραγματοποιήθηκε 4 ημέρες νωρίτερα (στις 20 Ιουλίου 1974) και η Χούντα, που είχε την ευθύνη για την προάσπιση του νησιού, δεν αντέδρασε όπως θα έπρεπε, παραπλανημένη από τις διαβεβαιώσεις των αμερικανών και έχασε τον πόλεμο, που οδήγησε στην διχοτόμηση του νησιού.

Η δικτατορία η οποία εκείνη τη περίοδο προέβη σε πολλές ενέργειες που δεν ήταν πατριωτικές όπως:

1. απόσυρση της Ελληνικής μεραρχίας από την Κύπρο το 1968, αφήνοντας απροστάτευτη την Μεγαλόνησο.

2. έναρξη διπλωματικών σχέσεων με την Αλβανία το 1972, χωρίς να διασφαλίσει τα ανθρώπινα δικαιώματα των Ελλήνων της Β.Ηπείρου, η οποία στέναζε κάτω από την κομμουνιστική δικτατορία του Εμβέρ Χότζα.

3. καμμία αντίδραση στην πρώτη εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο, τον Ιούλιο του 1974

ΙΣΟΤΗΤΑ - ΑΞΙΟΚΡΑΤΙΑ - ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Λέξεις - ιδανικά που δεν πρέπει να ξεχνάμε

και για αυτά θα πρέπει να πολεμάμε!

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΚΥΘΗΡΩΝ

Οι κατακτητές των Κυθήρων από την αρχαιότητα ως σήμερα.

Προϊστορικοί χρόνοι

Τα Κύθηρα λόγω της γεωγραφικής τους θέσης (δεσπόζουν ανάμεσα σε τρεις θάλασσες Ιόνιο, Κρητικό, Αιγαίο και είναι το σταυροδρόμι τριών ηπείρων της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής) γνώρισαν πολλούς κατακτητές. Γνώρισαν περιόδους ακμής αλλά και τέλειας ερήμωσης.

1. Το 1700 π.Χ. το κράτος του Μίνωα είχε κυριαρχήσει στο Αιγαίο πέλαγος και σ’ όλη τη Μεσόγειο. Τότε οι Μινωίτες (Κρητικοί )κατακτούν τα Κύθηρα και ιδρύουν τις πόλεις: Παλιόκαστρο και Σκάνδεια. Το νησί τότε ονομαζόταν Πορφυρίς ή Πορφυρούσα. Πήρε αυτό το όνομα γιατί αλιευόταν η πορφύρα ένα είδος κοχυλιού με το οποίο έβαφαν πολυτελή ενδύματα (ρούχα).

Κατά τα μέσα της Β΄ χιλιετηρίδα π.Χ. παρακμάζει ο Μινωικός πολιτισμός . Από τη Φοινίκη, σήμερα Συρία, ξεκινούν οι Φοίνικες εμπορικός λαός και ιδρύουν στα Κύθηρα εμπορικό ναυτικό σταθμό για την παραγωγή πορφύρας. Οι ιστορικοί αναφέρουν ένα λιμάνι στον κόλπο του Αυλαίμονα με το όνομα «Φοινικούς». Ένας ευγενής Φοίνικας ο «Κύθηρος» έδωσε το όνομα Κύθηρα στο νησί μας. Οι Φοίνικες έφεραν τη λατρεία της θεάς της αγάπης, της Ουράνιας Αφροδίτης. Από την εποχή αυτή σώζονται : το λουτρό και ο θρόνος της Αφροδίτης στην Παλαιόπολη.

3. Από το 1500-1100 π.Χ. οι Μυκηναίοι δημιουργούν ισχυρό κράτος. Όταν βασιλεύουν οι Ατρείδες διώχνουν τους Φοίνικες και καταλαμβάνουν αυτοί το νησί. Αυτήν την εποχή ο Ατρείδης βασιλιάς της Σπάρτης Μενέλαος είχε ανάκτορο στα Κύθηρα, γιατί εδώ έμενε τους καλοκαιρινούς μήνες . Μνημεία αυτής της εποχής είναι οι τέσσερις Μυκηναϊκοί τάφοι στο Βόθωνα της Παλαιόπολης.

Ιστορικοί χρόνοι

4. Κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου (431 -404 π.Χ.) το νησί έπεσε στα χέρια πότε των Αθηναίων και πότε των Σπαρτιατών.

5. Μετά την πτώση της Σπάρτης και την κατάληψή της από τους Μακεδόνες το 222 π.Χ. τα Κύθηρα πέφτουν στην κυριαρχία των Μακεδόνων.

6. Το 146 π.Χ. οι Ρωμαίοι κατακτούν την Ελλάδα και τα Κύθηρα πέφτουν στα χέρια των Ρωμαίων.

7. Το 395 μ.Χ. η ρωμαϊκή αυτοκρατορία (= το κράτος των Ρωμαίων) χωρίστηκε στο δυτικό τμήμα με πρωτεύουσα τη Ρώμη και στο ανατολικό με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη. Τα Κύθηρα ανήκουν αυτή την εποχή στο ανατολικό τμήμα, γνωστό ως Βυζαντινή αυτοκρατορία.

8. Από τα μέσα του Ζ΄ ( έβδομου ) αιώνα μέχρι τον ΙΑ΄(ενδέκατο) αιώνα είναι περίοδος ερήμωσης του νησιού.

9. Τον ΙΒ΄(δωδέκατο) αιώνα τα Κύθηρα ανήκουν στη Μονεμβασία και οι Ευδαιμονογιάννηδες (= άρχοντες από την Μονεμβασία) ήρθαν στα Κύθηρα και ανήγειραν φρούριο στην περιοχή Παλιόχωρα και έκτισαν εκεί την πόλη του Αγίου Δημητρίου.

10. Μετά την κατάλυση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας από τους Σταυροφόρους το 1204 μ.Χ. κατέλαβαν τα Κύθηρα οι Ενετοί. Οι Ενετοί για να εξασφαλίσουν την κατοχή του νησιού επισκεύασαν και ανασυγκρότησαν το κάστρο της Χώρας το 1503, ανήγειραν το κάστρο του Μυλοποτάμου 1565 και το Καστέλλι του Αυλαίμονα. Kτίσμα αυτής της εποχής εκτός από τα τρία κάστρα είναι και οι οικισμοί: Μέσα Βούργου στη Χώρα και Κάτω Χώρας στο Μυλοπόταμο.

11. Η χωρίς προηγούμενο καταστροφή και η ερήμωση του νησιού, έγινε το 1537 από τον πειρατή Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, ο οποίος κατάστρεψε και λεηλάτησε την πόλη του Αγίου Δημητρίου.

12. Από το 1714 – 1718 καταλαμβάνουν τα Κύθηρα οι Τούρκοι.

13. Το 1798 παίρνουν το νησί οι Γάλλοι.

14. Από το 1798-1800 κατακτητές είναι οι Ρωσο-Τούρκοι.

15. Το 1809 κατέλαβαν τα Κύθηρα οι Άγγλοι μέχρι το 1864 στις 21 Μαΐου που έγινε η οριστική ένωση των Επτανήσων με την υπόλοιπη Ελλάδα. Την περίοδο της κατοχής των Άγγλων έγιναν πολλά έργα στο νησί. Ο Άγγλος διοικητής Ιωάννης Μάκφεϋλ έδωσε προτεραιότητα στη εκπαίδευση του λαού. Τότε χτίστηκαν ευρύχωρα και ηλιόλουστα διδακτήρια στο Λειβάδι ( Μηλαπιδέα 1825), στη Χώρα (το Δημοτικό Σχολείο Χώρας), στο Μυλοπόταμο 1825 (μπροστά από το κάστρο), στα Φράτσια, στον Ποταμό και στα Καστρισιάνικα δύο σχολεία ( το Δημ. Σχ. Καστρισιανίκων που ήταν αρρένων και στην πλατεία Καστρισιανίκων που ήταν θηλέων). Τα περισσότερα είχαν λίθινη (πέτρινη) θολωτή σκεπή (βόλτο).

Μέχρι τότε οι κάτοικοι των Κυθήρων δεν είχαν σχολεία και ήταν οι περισσότεροι αγράμματοι . Ο Μάκφεϋλ επέβαλε την υποχρεωτική φοίτηση των αρρένων εις τα σχολεία, στους γονείς δε εκείνους που δεν τηρούσαν τη διαταγή, επέβαλλε περισσότερη αγγαρεία ή αγγαρεία του γαϊδάρου τους. Έτσι άρχισαν οι γονείς να στέλνουν τα παιδιά τους στα σχολεία.

Άλλο σπουδαίο έργο της ίδιας εποχής είναι το γεφύρι στο Κατούνι. Είναι το μεγαλύτερο πέτρινο γεφύρι που έκτισαν στην Ελλάδα οι Άγγλοι. Έχει μήκος 110 μέτρα και ανώτατο ύψος 15 μέτρα και 13 τόξα.

Ο φάρος του Μουδαρίου (φανάρι του Καραβά) που βρίσκεται στο βορειότερο σημείο του νησιού στο ακρωτήρι Σπαθί χτίστηκε επί Αγγλοκρατίας είναι ο μεγαλύτερος φάρος που έκτισαν οι Άγγλοι στην Ελλάδα. Κατασκευάστηκε το 1857 και έχει ύψος 25 μέτρα.

16. Τέλος στις 10 Μαΐου 1941 τα κατέλαβαν οι Γερμανοί και οι Ιταλοί μέχρι τις 4 Σεπτεμβρίου 1944 όπου απελευθερωθήκαμε.

Αυτή είναι μια σύντομη αναφορά στην ιστορία του τόπου μας για να γνωρίσουμε έτσι το πλούσιο παρελθόν μας.

Επιμέλεια κειμένων: Χάρου Αικατερίνη

Ήταν 1η του Απρίλη...

Στην μακρόχρονη ιστορία του Ελληνισμού, υπάρχουν πολλές σημαντικές ημερομηνίες που θυμίζουν την ένδοξη πορεία του έθνους μας ανά τους αιώνες. Κατά τον 20ο αιώνα μία από τις σημαντικότερες ημερομηνίες είναι η 1η Απριλίου 1955. Είναι η ημέρα που ο κυπριακός ελληνισμός ξεκίνησε μόνος του τον αγώνα εναντίον της αποικιοκρατικής Μ.Βρετανίας, έναν αγώνα τιτάνιο για την ελευθερία και την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Ο ξεσηκωμός των Κυπρίων αδελφών μας, δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Ήταν η τελική ενέργεια μιας πολύχρονης προσπάθειας των Κυπρίων για την ένωση με την μητέρα Ελλάδα. Τις ρίζες αυτής της προσπάθειας τις βρίσκουμε στην επανάσταση του 1821 και συνεχίζεται μετέπειτα με τους αγώνες των Κυπρίων καθόλη τη διάρκεια της τουρκοκρατίας και της αγγλοκρατίας.

Η Ένωση δεν ήταν μόνο πόθος των Κυπρίων, αλλά και των ελλαδιτών, οι οποίοι πίστευαν ότι η Κύπρος πρέπει να ενταχθεί στον εθνικό κορμό. Η εξέγερση των Κυπρίων τον Οκτώβριο του 1931 η οποία κατεστάλη από τους Άγγλους με βίαιο τρόπο προκάλεσε μεγάλες φοιτητικές αναταραχές και στην Ελλάδα. Τον αμφότερο πόθο για ένωση εκμεταλλεύθηκε η Μεγάλη Βρετανία κατά την διάρκεια των δύο Παγκοσμίων Πολέμων, Στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο υποσχέθηκαν την Κύπρο για να βγει η Ελλάς από την ουδετερότητα, κατά δε τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο για να εξασφαλίσουν την συμμαχία της και πάλι, αλλά όταν η Ελλάδα καταλήφθηκε από τα γερμανικά στρατεύματα δεν απέτρεψαν την μετάβαση στην Κύπρο της ελληνικής κυβέρνησης, φοβούμενη την de facto αναγνώρισή της από τους Κυπρίους.

Οι Κύπριοι συνειδητοποιώντας ότι οι Βρετανοί δεν πρόκειται να επιτρέψουν την Ένωση με την Ελλάδα άρχισαν να προετοιμάζονται για τον άνισο αγώνα. Κατενόησαν ότι μόνο η ένοπλη σύγκρουση ήταν αυτή που θα μπορούσε να οδηγήσει στο πολυπόθητο αποτέλεσμα και αυτό δεν ήταν άλλο από την ΕΝΩΣΗ. Έτσι φθάσαμε στον Απρίλη του ’55. Σίγουρα όταν η Ε.Ο.Κ.Α. ( Ελληνική Οργάνωσης Κυπρίων Αγωνιστών)ξεκίνησε τον ένοπλο αγώνα, οι Άγγλοι ποτέ δεν φαντάστηκαν ότι μια χούφτα αγωνιστών θα μπορούσαν να τους νικήσουν, αυτούς που πριν από λίγα χρόνια είχαν εξέλθει θριαμβευτές από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και όμως, 40.000 Βρετανοί στρατιώτες δεν μπόρεσαν να νικήσουν τις λίγες εκαντοτάδες αγωνιστών της Ε.Ο.Κ.Α, παρότι οι τελευταίοι διέθεταν ελάχιστα μέσα οπλισμού.

Προσπάθησαν να κάμψουν το φρόνημα του Κυπριακού Ελληνισμού χρησιμοποιώντας κάθε είδους τρομοκρατία. Συλλάμβαναν μαθητές του δημοτικού και του γυμνασίου γιατί κρατούσαν Ελληνικές σημαίες, βεβήλωναν ναούς, όπως τον ναό της Παναγίας του Μαχαιρά, έκλειναν σχολεία, άνοιγαν στρατόπεδα συγκεντρώσεως, μετέφεραν αγωνιστές σε φυλακές της Αγγλίας και όλα αυτά πάντοτε με την αγαστή συνεργασία των Τουρκοκύπριων. Η πείρα από τις αποικίες τους, τους είχε διδάξει ότι μόνον το «διαίρει και βασίλευε» μπορούσαν να επικρατήσουν και γι΄ αυτό από την αρχή του Αγώνος χρησιμοποίησαν τους Τουρκοκύπριους.

Οι τελευταίοι με την συμπαράσταση των Βρετανών οργανώθηκαν και άρχισαν την τρομοκρατία εναντίον του άμαχου Ελληνικού στοιχείου της Κύπρου, κατέστρεφαν, λεηλατούσαν, πυρπολούσαν ναούς, μέχρι και σφαγές αθώων ανθρώπων διέπραξαν. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις 12/6/1958 οι Τουρκοκύπριοι, ειδοποιημένοι από τους Άγγλους, έσφαξαν 8 άοπλους ελληνοκύπριους μέσα σε ένα χωράφι, υπό τα απαθή βλέματα των Άγγλων στρατιωτών, οι οποίοι είχαν συλλάβει προηγουμένως τους Ελληνοκύπριους.

Η τρομοκρατία, οι εξορίες, τα βασανιστήρια, οι αγχόνες, όχι μόνο δεν έκαμψαν την επιθυμία των Κυπρίων για αγώνα, απεναντίας ατσάλωναν το φρόνημά τους και η ορμή ιδιαίτερα της νεολαίας, υπήρξε ασυγκράτητη. Το ολοκαύτωμα του Αυξεντίου στον Μαχαιρά, η ηρωική θυσία των αγωνιστών στον Αχυρώνα του Λιοπετρίου, γίνανε αστείρευτες πηγές θάρρους για το λαό της Κύπρου. Αυτή η ατσάλινη ελληνική ψυχή και το αδούλωτο πνεύμα πότισαν με το αίμα τους την Κύπρο. Με το αίμα του Παλληκαρίδη, του Μάτση, του Δράκου, του Καραολή, του Λένα, του Δημητρίου και όλων των άλλων ηρώων.

Ήρωες οι οποίοι δεν πέθαναν, πέρασαν μόνο απέναντι και έγιναν αθάνατοι. Όμως παρόλο τον Αγώνα και τις Θυσίες των Κύπριων, ο πόθος τους για την ένωση δεν ευοδώθηκε. Οι Ελληνικές κυβερνήσεις ακολουθούσαν την πολιτική της προσφυγής στον Ο.Η.Ε. Έτσι η κυβέρνηση Καραμανλή κατάφερε με τις συμφωνίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου να καταστήσει την Τουρκία εγγυήτρια δύναμη της Κύπρου και ρυθμιστή την Τουρκία, η οποία είχε παραιτηθεί από κάθε δικαίωμά της στην Κύπρο, υπέρ των Βρετανών. Αυτές οι συμφωνίες είναι που δημιούργησαν τα αξεπέραστα προβλήματα στην επιβίωση της νεοϊδρυθείσας τότε Κυπριακής Δημοκρατίας και οδήγησαν μετέπειτα στην εισβολή του Αττίλα το 1974.

Η 1η Απριλίου αποτελεί ορόσημο για κάθε περήφανο Έλληνα, κλείνοντας θυμίζουμε τα λόγια του αγωνιστή της Ε.Ο.Κ.Α. Μάρκου Δράκου τα οποία πρέπει να αποτελούν ευαγγέλιο για κάθε Έλληνα πατριώτη :
« Ο Έλληνας γεννήθηκε αγωνιστής. Σαν τέτοιος πρέπει να στέκει πάντα στις επάλξεις, ακοίμητος φρουρός των υψηλών αξιών και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας».

Το θρησκευτικό συναίσθημα στην Επανάσταση του 1821

Η έναρξη της Επανάστασης του 1821 δεν αποφασίστηκε να ξεσπάσει μια οποιαδήποτε ημέρα. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είχε πάρει ήδη από το 1820 γράμματα από τον Υψηλάντη, με τα οποία εκείνος τον πληροφορούσε ότι η ημέρα του ξεσηκωμού θα ήταν η 25η Μαρτίου. Αναφέρει ο γέρος του Μοριά: «… εις τα ’20 με ήλθαν γράμματα από τον Υψηλάντη δια να είμαι έτοιμος, καθώς και όλοι οι δικοί μας. 25 Μαρτίου ήτον η ημέρα της γενικής επαναστάσεως». Και από εκείνη την στιγμή μέχρι τον Μάρτη ο Κολοκοτρώνης, πιστός στον μεγάλο αρχηγό, πραγματικά μηνούσε σ’ όλον τον Μοριά «…την ημέραν του Ευαγγελισμού να είναι έτοιμοι, και κάθε επαρχία να κινηθή». Έτσι, η 25η Μαρτίου 1821 έγινε από τότε, για όλους τους ραγιάδες, η προσδιορισμένη ημέρα.

Γι’ αυτό και στην σύσκεψη της Βοστίτσας αυτή η ημερομηνία ανακοινώθηκε από τον Παπαφλέσσα ως η ημερομηνία για τον ξεσηκωμό, αυτή και στην σύσκεψη των οπλαρχηγών της Ρούμελης, στην Λευκάδα. Έτσι, παρά το ότι στην Μολδοβλαχία είχε κηρυχθεί η επανάσταση από τον Υψηλάντη ήδη από τις 24 του Φλεβάρη, στον Μοριά και στη Ρούμελη ο Κολοκοτρώνης και όλοι οι άλλοι καπεταναίοι περίμεναν υπομονετικά να έρθει η 25η του Μάρτη για να συνδυαστεί ο πνευματικός ευαγγελισμός με τον εθνικό. Τους πρόλαβαν όμως τα γεγονότα, και τελικά η επανάσταση ξεκίνησε δυο τρεις μέρες νωρίτερα από την «προσδορισμένην» και γεμάτη συμβολισμούς ημέρα.

Οι Έλληνες έδωσαν τη μεγάλη υπόσχεση να πεθάνουν «για του Χριστού την Πίστη την Αγία και της Πατρίδας την Ελευθερία». Κυριότερη αιτία του μεγάλου αυτού ενθουσιασμού ήταν το θρησκευτικό τους συναίσθημα. Ο λαός μας, για πάρα πολλά χρόνια, δεν γνώριζε τι είναι η ελευθερία. Επομένως, η έννοια της ελευθερίας για αυτόν σήμαινε απαλλαγή από τις καταπιέσεις, τις αυθαιρεσίες των αρχόντων του και από τους υπέρογκους φόρους, πράγματα τα οποία μπορούσε να τα απολαύσει και χωρίς επανάσταση, αφού ήδη σε κάποια μέρη είχαν αρχίσει να παραχωρούνται τέτοια προνόμια.

Ο Έλληνας όμως, διψούσε για άλλα πράγματα κυρίως. Ποθούσε να μπορεί να λατρεύει το Θεό ελεύθερα, να κατασκευάζει ναούς, να υψώνει καμπαναριά, να στήνει το σταυρό του Χριστού στις εκκλησιές, όπως ήταν υψωμένη η ημισέληνος στους μιναρέδες. Και όλα αυτά μόνο με Επανάσταση μπορούσαν να κατακτηθούν. Γι’ αυτό και η Εκκλησία από πολύ νωρίς ευλόγησε και ενίσχυσε τον αγώνα αυτόν του Γένους μας.

Τα μοναστήρια λειτούργησαν σαν κέντρα παιδείας και επανάστασης. Εκεί και στις απόμακρες εκκλησιές, όσοι ιερείς γνώριζαν γράμματα, αλλά περισσότερο μοναχοί, οι λεγόμενοι Καλογεροδάσκαλοι, μόλις βράδιαζε, μάζευαν στοργικά όσα Ελληνόπουλα ήθελαν να μορφωθούν και τα δίδασκαν ακούραστοι. Μετέδιδαν τη φλόγα της Πίστεως στο Σωτήρα Χριστό και την αγάπη για τη σταυρωμένη Πατρίδα, μαζί με τη λαχτάρα για την απελευθέρωση. Όλα ανιδιοτελώς.

Ως αναγνωστικά βιβλία χρησιμοποιούνταν τα ιερά βιβλία της Εκκλησίας, όπως το Ψαλτήριο, η Οκτώηχος και τα Συναξάρια των Αγίων αλλά και κείμενα αρχαίων Ελλήνων διανοητών. Σε ένα μοναστήρι, στις τελευταίες σελίδες ενός Συναξαρίου, είχε βρεθεί πριν μερικά χρόνια γραμμένη ορθογραφία που ήταν απόσπασμα από το βίο κάποιου αγίου και ήταν διορθωμένη από τον Καλογεροδάσκαλο.

Χώροι κρυφού σχολειού υπάρχουν σε μοναστήρια της Νήσου των Ιωαννίνων, στην Αρναία Χαλκιδικής, στην Μονή Πεντέλης, στη Δημητσάνα Αρκαδίας και αλλού. Μαρτυρίες για την ύπαρξη κρυφών σχολειών υπάρχουν μέχρι και το 1912 στις περιοχές της Ηπείρου και της Μακεδονίας, οπότε και ο ελληνικός στρατός τις απελευθέρωσε κατά τους Βαλκανικούς πολέμους.

Σχετικά με τη συμβολή του κλήρου, μια αναφορά στην ποσοστιαία σύνθεση της Φιλικής Εταιρείας δίνει τα στοιχεία: Κληρικοί 9,5%, Αγρότες 6% και Πρόκριτοι 11,7%. Αν οι Αρχιερείς εξ άλλου δεν περιέβαλλαν με την αγάπη τους τo έργο της Φιλικής, πολλά πράγματα μπορούσαν να ανατραπούν. Επιπλέον, κατά τον Γάλλο πρόξενο Πουκεβίλ, οι κληρικοί-θύματα του Αγώνα ανέρχονται συνολικά σε 6.000, ενώ οι Νεομάρτυρες, όσοι άνθρωποι δηλαδή, μαρτύρησαν κυρίως για την πίστη τους, κατάφεραν να συγκαταλεχθούν στη χορεία των αγίων μας.

"Μεθύστε από τ' Αθάνατο κρασί του ΄21"

Η 25η Μαρτίου είναι διπλή γιορτή. Θρησκευτική και εθνική μαζί.

Είναι θρησκευτική γιατί εκείνη τη μέρα ο αρχάγγελος Γαβριήλ κατέβηκε στη γη, πρόσφερε στην Παναγία ένα άσπρο κρίνο και Της είπε την χαρούμενη είδηση ότι θα γίνει η μητέρα του Χριστού.

Είναι εθνική γιορτή γιατί αυτήν την ημέρα στο μοναστήρι της Αγίας Λαύρας οι Έλληνες, πριν από πολλά χρόνια ορκίστηκαν «Λευτεριά ή Θάνατος». Οι Έλληνες που ήταν σκλαβωμένοι 400 ολόκληρα χρόνια, άρπαξαν τα όπλα, πολέμησαν γενναία και έδιωξαν τους εχθρούς από την Ελλάδα. Έτσι ελευθερωθήκαμε.

Αυτές τις ημέρες θυμόμαστε τους ήρωες του 1821, όπως τον Κανάρη, τον Κολοκοτρώνη, τον Αθανάσιο Διάκο, την Μπουμπουλίνα, την Μαντώ Μαυρογένους κι άλλους.

Εμείς όμως δεν θέλουμε να μιλήσουμε με ξύλινο λόγο για το τι γιορτάζουμε αυτήν την ημέρα, γιατί όλοι λίγο πολλοί γνωρίζουμε, είτε μέσα από τα μαθητικά μας χρόνια είτε μέσα από τις καθημερινές μας αναζητήσεις. Αυτό που θέλουμε να θίξουμε εδώ είναι ένας προβληματισμός για το σήμερα.

Εμείς, οι τωρινοί Έλληνες, είμαστε οι συνεχιστές τους ή αδιαφορούμε;

Μήπως δεν έχουμε καταλάβει ότι μέρα τη μέρα ξεχνάμε τις ρίζες, την προέλευσή μας και είμαστε σα χαμένοι, μη μπορώντας να αποφασίσουμε ποια είναι η ταυτότητά μας; Χιλιάδες τα ξένα και εγχώριας παραγωγής παραπλανητικά θεάματα και ακούσματα, οικείες πια οι απάνθρωπες συμπεριφορές! Μας έχουν κατακλύσει με την καθημερινή τους προβολή. Τις συνηθίσαμε, τις δικαιολογούμε και σχεδιάζουμε τη ζωή μας βασιζόμενοι σε αυτές! Πώς λοιπόν συμβαίνει να νοιώθουμε περηφάνια όταν κερδίζει η εθνική μας και να ντρεπόμαστε να ακούσουμε δημοτικά τραγούδια; Γιατί καμαρώνουμε όταν γνωρίζουμε τη ζωή και τη ματαιοδοξία των «ειδώλων» της τηλεόρασης και δεν αισθανόμαστε άβολα όταν αγνοούμε τη ζωή, τους αγώνες και το έργο σημαντικών Ελλήνων και όχι μόνο, που είναι αποκλεισμένοι από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης γιατί δεν είναι εμπορεύσιμοι;

Μήπως συνηθίσαμε τις φωνές και τους καυγάδες στα τηλεοπτικά παράθυρα και έχουμε λησμονήσει το πώς γίνεται ένας σωστός διάλογος; Έχουμε άραγε κάνει κτήμα μας τα ονομαζόμενα «ελληνικά» τραγούδια με τον ξένο στίχο και τη μουσική και ξεχάσαμε τη γλώσσα μας; Τη μουσική μας; Και όλοι εκείνοι που επιζητούν και ενισχύουν την κακώς εννοούμενη παγκοσμιοποίηση, που συνεπάγεται την αλλοτρίωση των χαρακτηριστικών του κάθε έθνους, σε τι διαφέρουν από τους κατακτητές;

Ένας μαθητής της Έκτης Δημοτικού έγραψε πριν λίγα χρόνια:
«Τι θα ήμασταν σήμερα αν αυτοί οι άνθρωποι τότε δεν αποφάσιζαν να επαναστατήσουν; Ίσως ακόμη σκλάβοι στους Τούρκους.
Χωρίς τύψεις συνειδήσεως πιάνουμε στα χέρια μας τα σπρέι και λερώνουμε τα αγάλματά τους και τα Ηρώα. Ακόμα και τη σημαία της Ελλάδος οι σημερινοί νέοι χωρίς ντροπή την βάζουνε φωτιά. Βέβαια θα με ρωτήσετε «Και τι να κάνουμε για να αποδώσουμε τιμή σε αυτούς τους αγωνιστές;» Να διαβάζουμε την ιστορία του τόπου για να μην έρχονται οι ξένοι και να μας μιλάνε για την ιστορία μας και να την πλάθουν όπως αυτοί θέλουν και εμείς να λέμε «Ναι, έτσι είναι».

Ακόμα και όταν στην τηλεόραση παραποιούν την ιστορία μας να μην δεχόμαστε εμείς, ο καθένας μας να βλέπει αυτά τα έργα. Να παρελαύνουμε με καμάρι.»

Κάπως έτσι μάλλον, λέμε εμείς, φτάσαμε σήμερα στο σημείο να είμαστε έτοιμοι να πούμε με μεγάλη ευκολία και χωρίς τύψεις, το «ναι» στο ξεπούλημα της Μακεδονίας μας. Θεωρούμε ότι ένα τέτοιο ζήτημα δεν μας ακουμπά, δεν μας αφορά. Βλέπουμε μόνο όσα είναι ακριβώς μπροστά μας και δεν κάνουμε τον κόπο να ψάξουμε να δούμε τι κρύβεται παραπέρα. Ευτυχώς που οι επαναστάτες του 1821 είχαν άλλες αντιλήψεις και φτάσαμε στο σημείο να είμαστε εμείς σήμερα ελεύθεροι. Η ουσία όμως, δεν βρίσκεται στους ωραίους λόγους που εκφωνούνται μια τέτοια ημέρα, ούτε στα αφυπνιστικά λόγια. Το νόημα και το μυστικό κάθε μεγάλου έργου φωλιάζει στις αποφάσεις και τις πράξεις μας. Η επιλογή, σήμερα όπως και τότε, το 1821, είναι δική μας!

Σαν να ακούγεται ακόμη η φωνή του Κωστή Παλαμά να μας παρακινεί:

«Αυτό το λόγο θα σας πω δεν έχω άλλο κανένα. Μεθύστε από το αθάνατο κρασί του ‘21»!